Tuwisqanliq.

Qaraqalpaqstanda Allaniyaz qaharmandi bilmeytugin, onin korsetken martliklerin moyinlamaytugin adam bolmasa kerek. Hatte onin islegen erlikleri-adamgershilik paziyletinin tuwina da aylanip ulgerdi. Bugingi kunde biz awladlar sonday saqiy ham erjurek, miynetke teperishinsannin urpaqlari bolganimiz ushin ham quwanip, ham maqtanip juremiz. Bul maqalani oqigan insanda Allaniyaz qaharman korsetken martlikler ham tuwisqanliqtin qanday baylanisi bar dep oylaniw mumkin, biraq birden juwmaqshigariwga asiqpan aziz oqiwshim!

Xaliq awizeki doretpelerinde: Azxaliq arshil boladi degen naqil bar. Albette bul danaliq xalqimizdin tuwra ozine qaratilgani sozsiz. Sebebi tariyxqa nazersalatugin bolsaq qaraqalpaqlardin bir sozliligi, sozge sheshenligi, tuwisqanliq qarim-qatnaslari haqqinda kopgana gurrinlerdi ham qiziqli faktlerdi koriwimizge boladi. Al hazirgi dawirde she? Bizde sonday awiz toltirip maqtana alatuginday yaki awladlarga miyras bolarliqtay qaharmanliqlar korsetilip atirma? Biz barha otkendegi ata-babalarimiz benen maqtanip jasasaq onda bir-neshe asirlerden son bizin urpaqlarimiz biz jasagan dawirge guman kozi menen qaramaspa eken?

Bunday sorawlardin payda boliwinin tiykargI sebebi itibarsizliq ham ozimizge, jaqinlarimizga isenimsizlikten, turaqsizliqtan. Tatiwliq ham isenim bar jerdegana alga orlew, janaliqlar doreliwi mumkin. Maselen, miynetkeshlik ham saqiyliqtin nurin anjaralgan Allaniyaz aga ozine allekim adamlarga jay salip bergen, mektep joq elatqa mektep imaratin oz qolinan tiklep, mamleketten bir tiyin ham pul almagan. Allaniyaz qaharman bul jaqsiliqlardin hesh qaysisin oz danqin asiriw ushin yaki tariyxta qaliw ushin islemegen, awisiq puli da bolmagan, sebebi mektepte apiwayi inglis tili mugallimi bolgan. Al, bugin kopler allekimge jaqsiliq sayasin tusiriw tuwe oz tuwisqanlarina, bawirlarina jaqsiliq, jilliliq inam etermeken? Bul sorawga kopshilik qarji ham waqit jetispewshilin baneleydi, al Allaniyazaga ham ogan usaganlar she? Bugingi kunde kopshilik waqit zayip baratirganligin, jasaw jagdayinin qiyinlasip, tektinbay miynet islegenlerge nan bar ekenligin aytadi. Mumkin bugan sebep oz jaqinlarimizdan uzaqlasip, qarim-qatnas araligI suwisip ketkenligi, sebebi omir karwaninda tanislarin, tuwiqanlarin kop ham bekkem bolmasa jugin jirabasinda qaliwi aniq. Sonday-aq jana janaliqqa ham awmetke erisiwge de, ozinnen keying awladga ulgi boliwda tuwisqanliq ham onin tatiwligI ogada ahmiyetli, Allaniyazbabadaykoplerushinimarattiklep, baglar jaratpasaq ta tuwisqanlarimizga miyrimli ham itibarli bolayiq, sebebi japiraqlari ham jemisleri menen terek sawlatli ham suliw korinedi ham omir suredi!!!


: