Клятва Гiпакрата

Клятва Гіпакрата

Па практыцы, якая даўно склалася ў арганізацыях аховы здароўя, намеснікі галоўнага ўрача па амбулаторна-паліклінічнай частцы работы і па медыка-сацыяльнай экспертызе выконваюць абавязкі адзін аднаго падчас адсутнасці кагосьці з іх. Галоўным лекарам нават не выдаецца загад аб часовым ускладанні нагрузак; дадзенае палажэнне абумоўлена службовымі інструкцыямі.

Гэтая гісторыя здарылася падчас водпуску намесніка па амбулаторна-паліклінічнай частцы работы, калі я выконвала абавязкі двух намеснікаў галоўнага ўрача Баранавіцкай гарадской бальніцы.

Ішло планавае пасяджэнне ўрачэбна-кансультацыйнай камісіі (УКК). Па традыцыі, якая ўсталявалася, лекары чакалі сваёй чаргі ў кабінеце ЎКК; пацыенты, якія падлягаюць агляду – у калідоры. Такая практыка была ўкаранёна маім папярэднікам, намеснікам па экспертызе часовай непрацаздольнасці, Лабковічам Генадзем Іванавічам.

 Я шматкроць пераконвалася ў правільнасці новаўвядзення старэйшага калегі. Паняцце “урачэбная тайна” ніхто не адмяняў, пацыенты не павінны знаць аб хваробах адзін аднаго. Для лекараў ж прысутнасць на дакладзе калегі і назіранне (а часцяком, і ўдзел) за працэсам калектыўнага вынясення экспертнага рашэння, свайго роду, вучоба.

В апісваны дзень, ігнаруючы чаргу пацыентаў, у кабінет пасяджэнняў УКК літаральна ўварвалася, як зараз прынята казаць, карпулентная жанчына. Не прывітаўшыся, на падвышаных танах і не абцяжарваючы сябе падборам выразаў, выказала сваё меркаванне аб працы медыкаў у цэлым і Баранавіцкай гарадской паліклінікі, у прыватнасці.

Справядлівасці дзяля адзначу, што ненарматыўную лексіку ўкормленая наведвальніца не ўжывала і рукапрыкладствам не займалася: усё ж у тыя далёкія часы захоўваў просты савецкі народ павагу да дактароў!

Я запрасіла абураную жанчыну прысесці і распавесці аб узніклай у яе праблеме. Высветлілася, што ў рэгістратуры паліклінікі ёй адмовілі ў запісе на прыём да ўрача-акуліста.

Правёўшы невялікае расследванне, устанавіла, што акрамя нармаванай колькасці выдадзеных талонаў, да адзінага на той момант акуліста дадаткова было запісана дзевяць пацыентаў з вострай паталогіяй вачэй.

Такія “безпамерныя” прыёмы “вузкіх” спецыялістаў не былі рэгламантаваны галіновымі нарматыўнымі дакументамі. Тым не менш, яны мелі месца ў адзінай гарадской дарослай паліклініцы з колькасцю замацаванага насельніцтва сто дзевятнаццаць тысяч чалавек.

У ходзе разбору старшая медыцынская сястра рэгістратуры далажыла:

– Жанчына, якая звярнулася да Вас, прыкладна паўгода назад адзначыла незначнае паніжэнне вастрыні зроку. Я прапанавала ёй талончык на любы іншы дзень тыдня, растлумачыўшы, што сёння ў доктара вялікая нагрузка на прыёме, пасля заканчэння якога – праца ў камісіі прафілактычных медыцынскіх аглядаў.

– І які вынік Вашага тлумачэння? – загадзя ведаючы адказ, пацікавілася я.

– Яна адмовілася, заявіўшы, што гэтага бязладдзя так не пакіне! І пацікавілася нумарамі кабінетаў “начальнікаў”. Вось я і назвала кабінет пасяджэнняў урачэбна-кансультацыйнай камісіі, хоць і ведала, што ў Вас сёння “вялікі прыёмны дзень”, – пакаянна вымавіла медыцынская сястра.

 – Вы ўсё правільна зрабілі, Ірына Сцяпанаўна! – па тэлефоне ўнутранай сувязі падтрымала я калегу.

Сярдзітая жанчына насцярожылася: як жа правільна, не за гэтым ж яна прыйшла ў кабінет “начальніка”! Няхай загадае падначаленым – і ўсё, якія тут могуць быць размовы?!

– Не, неправільна! Мне трэба – сён-ня! Я ж Вам усё расказала: я стала дрэнна бачыць па тэлевізары прозвішча артыстаў, якія здымаюцца ў серыялах! – растлумачыла настойлівая наведвальніца прычыну неабходнасці яе “экстранай” кансультацыі доктарам-акулістам.

Я растлумачыла пацыентцы парадак аказання амбулаторнай медыцынскай дапамогі хворым з вострымі і хранічнымі захворваннямі, яшчэ раз пацвердзіўшы правільнасць прынятага медыцынскім рэгістратарам рашэння:

– Вы не маеце патрэбу ў аказанні экстранай і неадкладнай медыцынскай дапамогі. Пагаршэнне зроку, якое развівалася паступова – гэта планавая дапамога. Прайдзіце, калі ласка, у рэгістратуру і запішыцеся на любы зручны для Вас дзень.

Жанчына зноў перайшла на падвышаныя тоны:

– А мне трэба – сёння! І прама – зараз!

– Нажаль, не атрымаецца! Ні сёння, ні тым больш, прама – зараз! Мы ж з Вамі ўжо пра ўсё дамовіліся! – міралюбіва вымавіла я, наўмысна прылічыўшы гучнагалосую пацыентку да сваіх саюзнікаў.

Мой дыпламатычны манеўр не атрымаўся.

– Не, не дамовіліся! Вы ж давалі клятву “гіпапакрата”, значыць, абавязаны мяне прыняць! – заявіла “пакутніца”.

– Паверце мне на слова, што такой клятвы я і мае калегі сапраўды не давалі! – ледзь стрымліваючы смех, вымавіла я.

Зразумеўшы бессэнсоўнасць далейшага дыялогу, заяўніца накіравалася да выхаду з напышлівым выразам твару і ганарліва паднятай галавой.

Хтосьці з лекараў, якія знаходзіліся ў кабінеце пасяджэнняў урачэбна-кансультацыйнай камісіі, дачакаўшыся сыходу пацыенткі, дабрадушна пажартаваў:

– Гэта ж трэба такое прыдумаць! Ледзь не “клятва гіпапатама”!

І дадаў:

– Зараз у “шукальніцы справядлівасці” сфармуецца меркаванне, што ў паліклініцы працуюць неадукаваныя дактары, якія не ведаюць пра існаванне сваёй “прафесійнай” клятвы!

– Сапраўды, ніхто з нас не даваў клятвы Гіпакрата ці “гіпапакрата”. Я нават не задумвалася над гэтым. Наша клятва – прысяга ўрача Савецкага Саюза! – уключылася ў абмеркаванне тэмы загадчык тэрапеўтычнага аддзялення Таццяна Стэцко.

Яе заява пагражала перарасці ў працяглыя дэбаты; мне прыйшлося прымаць “камандзірскае” рашэнне:

– За дзвярыма пацыенты чакаюць нашага агляду і рашэння камісіі. Давайце спачатку разбяромся з праблемамі, якія хвалююць іх (ды і нас – таксама), а потым, пры жаданні, працягнем палеміку.

У той раз не было складаных для рашэння камісіі выпадкаў; на працягу паўгадзіны хворыя былі агледжаны і азнаёмлены з прынятымі заключэннямі. Урачы, прызначыўшы пацыенту дату наступнага візіту на прыём, афармлялі пратаколы пасяджэння ЎКК.

Першым скончыў “пісьмовую працу” Сяргей Радзівонаў, загадчык хірургічнага аддзялення гарадской паліклінікі. Не чакаючы запрашэння да працягу дыскусіі, заявіў:

– А мне, напрыклад, вельмі спадабалася веданне пацыенткай асноўнага прынцыпу гештальт-тэрапіі (аднаго з напрамкаў псіхатэрапіі): “тут і зараз”! Што ж тычыцца клятвы “гіпапакрата”, то я не першы раз чую, што менавіта так называюць старажытнагрэцкага лекара і філосафа Гіпакрата.

Доктар распавёў прысутным сваю гісторыю.

У пачатку дзевяностых гадоў малады ўрач на шосты дзень лячэння накіраваў на кансультацыю загадчыка аддзялення пацыента з ударам грудной клеткі без парушэння цэласнасці костак.

Загадчык,вопытны траўматолаг аглядзеў грамадзяніна са шматлікімі татуіроўкамі, прызнаў яго працаздольным і закрыў бальнічны лісток.

Прадстаўнік атрада “новых беларусаў” не пагадзіўся з экспертным рашэннем загадчыка аддзялення і прадэманстраваў доктару надзвычайныя веды ненарматыўнай лексікі.

Стрымаўшы эмоцыі, урач не адказаў хаму. Жадаючы хутчэй завяршыць маналог знаўцы рускага неперакладальнага фальклору, напаўголаса і працягла, наспяваў фразу з вядомай песні, якая прагучала на Алімпіядзе -1980:

– “… Да спаткання, да новых сустрэч!”

Праз тры дні, падчас начнога дзяжурства ў траўматалогіі, урача Радзівонава выклікалі ў прыёмнае аддзяленне.

– “Хуткая дапамога” у суправаджэнні міліцыі прывезла траўміраванага пацыента, – далажыла медыцынская сястра прыёмнага пакою.

Якое ж было здзіўленне доктара, калі ў збітым “гаспадару жыцця” ён пазнаў нядаўняга брыдкаслова, аматара моцных выразаў!

Міліцыянт расказаў, што мясцовыя “браткі” нешта не падзялілі паміж сабой. Багаты слоўнікавы запас пацярпелага не дапамог урэгуляваць пытанне; кампанія перайшла на больш важкія і “дзейсныя” аргументы.

– Гэтаму “байцу” дасталася больш за ўсіх, астатнія паспелі схавацца, – заключыў міліцыянер.

Збіты пацыент быў у прытомнасці; ён пазнаў урача. І, верагодна, успомніў, як некалькі дзён таму, ярка і нестандартна, “аддзячыў” яго.

З надзеяй гледзячы ў вочы спецыяліста, нясмела вымавіў:

– Доктар, Вы мяне выратуеце?

Аглядаючы пацыента, траўматолаг вырашаў, якой ранай яму заняцца ў першую чаргу? Маўчанне лекара пацярпелы расцаніў як нежаданне аказваць яму дапамогу.

– Вы павінны, Вы ж давалі клятву “гіпапакрата”! – нервова вымавіла ахвяра крымінальнага канфлікту.

– Значыць – павінен, значыць – клятву? – спакойна ўдакладніў доктар. Ігнаруючы заяву пацыента аб урачэбным абавязку і не звяртаючы ўвагі на чакальны і поўны надзеі погляд хворага, звярнуўся да медыцынскай сястры:

– Кацярына Іванаўна, хуценька яго ў аперацыйную! І ніякай анестезіі! Судзячы па выходным ад пацыента амбре, ён у абязбольванні не мае патрэбы! – зрабіўшы ўмоўны знак аперацыйнай медсястры, вымавіў урач.

У аперацыйнай, адчуўшы ўпырскванне, якое праводзілася медсястрой, траўміраваны акрыяў духам:

– А Вы казалі – ніякіх абязбольвальных уколаў!

– Не спакушайцеся – гэта супрацьслупнячная сыроватка! – не мяняючыся ў твары, адказала медыцынская сястра.

Дзяжурны траўматолаг правёў першасную хірургічную апрацоўку шматлікіх траўмаў скурных пакроваў збітага знаўцы старажытнагрэцкай гісторыі. Зразумела, з ужываннем мясцовай анестэзіі.

Завяршаючы свой расказ, Сяргей Васільевіч глыбокадумна вымавіў:

– Я часта чуў, што слова, як і думка, матэрыяльна. Аднак такога хуткага ажыццяўлення майго спеўнага пажадання нахабніку – “да новых сустрэч…”, –  не чакаў …