Стихотворные размеры

«АКЦЕНТНЫЙ СТИХ» (назвают и «ударник»)
Исмаил Семенов (Джырчы Сымайыл)

«…Мен макъамланы хауадан алдым,
Тауладан тартыб сезлерин салдым,
Харсын къая, таш, чегет бергенди,
Эжиуюн Махар гара этгенди,
Джуртну ауазын тартханды сазым,
Мени къошханым – джангыз ауазым…»



 «АНАПЕСТ»
Бегий улу Абдуллах

УМУТ
Къууана, къыйнала жюреги,
Бу уллу, тынгысыз дунияда –
Хар жара да болур дей иги,
Умут юзмей жашайды адам.

Игиге ийнанады адам,
Къыйынлыкъ чал этсе да башын,
Къарт анам Абидат да андан
Умут юзмей, сакълайды жашын.

Анга энтта бошалмай уруш,
Къайгъысы – ингирде, эрттенде.
Аллахдан: «Жашыма сен болуш!» –
Деп тилейди, намаз этгенде.

«Жашым сау келсин!» – дей, къаргъана
 Айланады ана умуту.
 Аллахха ышанады ана –
Алдамаз эсе уа умуту…
1973



Отарланы Алла
«…Булутла кёклени  къуршалай,
Бёлегенди тубан эллени,
Къыш къачны ызындан къуалай,
Урдургъанды суукъ джеллени…»



 «ДАКТИЛЬ»:
Из народной песни «Возвращение из ссылки»

«…Чекмегиз, чекмегиз биз чекгенлени,
Сиз сынамагъыз джуртсузлукъ ачыу,
Хакъ джашатсын сизни, джаш   тёлюлени,
Бу Кавказ джуртда,  болмайын чачыу…»



«ВЕЛИБР»
Лайпан улу Билял

КЪАБЫР 

Джангыз къабыр – къазакъ терекча,
Джангыз къабыр – къазакъ бёрюча,
Адам аягъы джетмез джерде –
Къара къая бла Акъ къаяны
Араларында турады.
.
Сын ташында – Къалам сурат.
Сора, бир къуран сура.
Керкилгендиле экиси да
Къаты сослан ташдан сында.
.
Ой ким джата болур анда?
Осиятына кёреми
Асыралгъанды ол кеси да?
.
Келтириб бу мийик таша джерге,
Кимле асырагъандыла аны?
.
Аякъ джанында къабырны
Сюеледи нарат терек.
Эки къаяны арасында,
Чеклениб Таш бла, Терек бла
Турады шайыр къабыр,
Муслиман шайыр къабыр.
.
Билирге излей ким болгъанын
Келиученме мен былайгъа.
Сагъыш, къайгъы да этеме
Джашагъаннга, ёлгеннге да…
Сын ташда, кёлде, кёкде да
Къарай джулдузгъа, Айгъа,
назму, дуа да этеме.
.
Кетеме, кючлегенлей сагъыш.
Джазгъанымы киши окъурму?
Айлансам да «Эсенме»,- деб,
къабыр меники болурму?
27-07-2024



«БЕЛЫЙ СТИХ»
Табкъсойланы Мухтар.

«Игилик ашхы эсе,
Ашхылыкъ иги эсе –
Этебизми игилик?
Этебизми ашхылыкъ?

Тазалыкъ ариу эсе,
Ариулукъ таза эсе –
Сюебизми болургъа
Тазаракъ, ариуракъ?»



«ЯМБ»
Из народной песни

«…Къазакъ кёгю – джулдуз отду
Кёзню тартад ёргеге,
Алай Кавказ кёкча джокъду
Мен кёралгъан кёреде…»



 «ХОРЕЙ»
Из колыбельной песни

«…Даж эте да,  даж  эте да,
Деу уланчыкъ болурса,
Нарт элинге къуллукъ эте,
Сен  насыбдан толурса.



 «АМФИБРАХИЙ»
Ёзденланы Патимат

«…Ата джурт –  къалангды, бегингди,
Сени джакълагъан,  къоругъан,
Халкъынг а – этингди-дженгингди,
Санга джюреги ауругъан…»



«ДОЛЬНИК»
И.У.Семен улу (Джырчы Сымайыл)

«…Нелляй ауур ёмюр джашадым,
Темирлей  къатыб,
Нелляй ачы гюддю ашадым,
Буз суугъа чанчыб!..»