Апошнi човен

Апошні човен


Я бачыў яго яшчэ малым. Стары човен, заліты вадой і зялёны ад жаберу. Ён спаў пад стагодняй ветлай у старыку, у Бечах, там, дзе караніліся і гадаваліся мае продкі. Тады я глядзеў на яго як на цацку. Пах, што ішоў ад спарахнелага дрэва, быў цяжкім і старажытным.
На Палессі шэпчуць пра "човен роспачы". Кажуць, колісь, у часы сівой і жорсткай даўніны, палешукі садзілі сваіх нягеглых бацькоў у такія чаўны. Калі вясна ўздымала рэкі і крыгі пачыналі свой апошні танец, старых пускалі па плыні. У вырай. Туды, адкуль не вяртаюцца. Гэта быў шлях без вёслаў, дзе кіравала сама Смерць або само Жыццё, што патрабавала месца для маладых.
Я стаяў перад гэтым чоўнам, і ў маёй дзіцячай галаве рэхам адбівалася.

...Човен... Куды ты нас сплавіш?
Ці не ты нёс маіх прадзедаў у той ледзяны вырай? Ці не ў тваіх бартах засталіся іх апошнія малітвы і роспачны позірк на бераг, які аддаляўся назаўжды? Човен маўчаў, аблеплены цінай, нібы хаваў таямніцу ўсіх, каго ён аддаў вадзе.
Я ступіў у яго. Хацеў адчуць гэты шлях, хацеў зразумець сілу тых, хто сыходзіў. Але дно захрумсцела , час не дазволіў мне проста стаяць зверху. Дрэва трэснула, як старая костка, і я апынуўся па шыю ў вадзе.
Халодная плынь Бечаў абхапіла мяне за горла. У 1975-м я яшчэ не ведаў, што гэта быў мой дотык да вечнасці. Я не паплыў у вырай , рака вярнула мяне берагу, але ў маіх жылах назаўжды застаўся гэты лёд вясенняга крыгаходу.
Я выбраўся на бераг, а човен застаўся. Нерухомы, зялёны, жахлівы. Ён больш нікога не павезе за сабой, але ён працягваў чакаць пад ветлай, напамінаючы: кожны з нас аднойчы сядзе ў свой човен. І галоўнае , каб у той момант над вадой свяціла сонца, а не толькі панавала роспач.

За адрынай,  там дзе колісь  была рака , а зараз балота, у чоўне на жаберу сядзела вялікая  жаба- рапуха.

І ціхенька крумкала.