Овидий. Ars amatoria. Выписки
А)Оригинальный текст на латинском языке
Б)Прозаический перевод,как более близкий к оригиналу
В) Адптация
72) Multa rogant utenda dari, data reddere nolunt
просят дать взаймы много, а отдавать не спешат -- вымогательство
rogant multa utenda dari, data reddere nolunt
71) Cum bene vitaris, tamen auferet; invenit artem
femina, qua cupidi carpat amantis opes
Как ловко не избегай женщины, она тебя поймает и найдёт способ выудить у тебя, что ей нужно-- женщина, ухаживание, вымогательство
...cupidi amantis carpat opes
70) quaque aliquid dandum est, illa sit atra dies
День, когда нужно что-нибудь дарить -- черный день -- дарение
quaque (dies) aliquid dandum est, illa dies sit atra
69) Nec teneras semper tutum captare puellas
Не всегда безопасно охотиться за нежными созданиями -- любовь; ухаживание
Nec semper tutum (est) captare teneras puellas
68) Saepe dato melius tempore fiet idem
своевременный дар -- наилучший -- подарок
Saepe dato tempore idem (подарок) fiet melius
67) neque te prodet communi noxia culpa
да не выдаст твоей вины сообщник -- предательство
neque te prodet noxia communi culpa
66) Perprime temptatam, nec nisi victor abi
Налегай на начатое, и не уходи, пока не победишь-- упорство
65) Aut non rem temptes aut perfice
Ты уж не берись за дело, а взявшись верши -- решительность
64) Ut fragilis glacies, interit ira mora
Как хрупок лёд, так и гнев умеряется отсрочкой -- своевременность
63) medici tempora servant
Врачу нужно всё делать вовремя -- своевременность
62) fertilior seges est alienis semper in agris,
Vicinumque pecus grandius uber habet
Обильнее жатва всегда на чужих полях
И соседский скот всегда имеет боОльший приплод -- зависть
semper seges est fertilior in alienis agris,
pecus vicinum grandius uber habet
61) capiant animos plus aliena suis
души более склонны к чужому, чем к своему -- зависть
capiant animos aliena plus (quam) suis
60) Ergo age, ne dubita cunctas sperare puellas
Действуй, и да не отпугнет тебя девичья робость -- перепитии любви
...ne dubita sperare cunctas puellas
59) Omnia feminea sunt ista libidine mota;
Acrior est nostra, plusque furoris habet -- любовь женщины
Всё женское движется похотью;
Наша же страсть зато острее и более порывиста
Omnia feminea (любви) sunt mota ista libidine;
Acrior (libido) est nostra, plusque furoris habet
58) quantum est uno posse carere viro?
доколь можно довольствоваться одним мужчиной? -- любовь, постоянство
quantum est uno posse carere viro?
quantum potest carere + caret uno viro
57) Prima tuae menti veniat fiducia
пусть главным для разума будет твёрдая уверенность -- уверенность
Prima fiducia veniat tuae menti
56) Iudicio formae noxque merumque nocent
ночь и вино вредят здравому суждению -- заблуждение
nox et merum nocent Iudicio formae
55) tu fallaci nimium ne crede lucernae
ты слишком-то не доверяй тусклому фонарю -- вера, заблуждение
54) Vina parant animos faciuntque caloribus aptos
Вино делает души подталивыми и пылкими -- пьянство; любовь
... et faciunt animos aptos caloribus
53) Cura fugit multo diluiturque mero
Забота бежит и исчезает от обильного пьянства -- пьянство; любовь
... et diluitur multo mero
52) tamen spargi pectus amore nocet
рассудок вреден для лёгкой любви -- любовь
tamen pectus nocet spargi amore
51) erunt quae nomina dicas,
Si poteris, vere, si minus, apta tamen
приведи их названия.
Если можешь, то подлинные, а нет, так первые попавшиеся -- находчивость
Si poteris dicas vere nomina quae erunt, si minus, tamen (dicas) apta (nomina)
50) quae nescieris, ut bene nota refer
а чего не знаешь, отвечай как известное -- обман
quae (nomina) nescieris, refer ut bene nota
49) O desint animis ne mea verba tuis!
О! да падут мои слова на твою душу -- слово
O ne desint mea verba animis tuis!
48) Cumque pater tibi sit, iura tuere patris
Кто бы ни был твой отец, храни отцовские заветы -- преемственность
... tuere iura patris
47) quam multos advena torsit amor!
как многих мучает нахлынувшая любовь! -- любовь
... torsit advena amor
46) qui spectavit vulnera, vulnus habet
кто глядит на раны, и сам будет ранен -- заражение
45) Respice praeterea, post vos quicumque sedebit
Посмотри поначалу, кто за тобой сидит -- общество, осторожность
Respice praeterea, quicumque post vos sedebit
44) Quaelibet officio causa sit apta tuo
Ведь для заботы такой всяческий повод хорош -- услужливость
Quaelibet causa sit apta officio tuo
43) Nam timor unus erat, facies non una timoris
Страх одинаков во всех, но у каждой по-своему виден
Nam timor unus erat, facies timoris non una
42) ne iubeant capiti vina nocere tuo
пусть вино не приказывает совершать непотребств твоей голове
ne iubeant capiti tuo vina nocere
41) in facili est omnia posse deo
всё может быть доступно богу
omnia possit deus + omnia est deo in facili
40) arbitrio dominae tempora perde tuae
соразмеряй своё время с прихотями любовницы
tempora perde arbitrio dominae tuae
39) Quae voluit legisse, volet rescribere lectis
которая захочет прочитать (письмо), захочет и отписаться
38) Forma viros neglecta decet
Мужам подобает небрежный внешний вид -- красота
Forma neglecta decet viros
37) et modo festines, et modo lentus eas
ты иди то медленно, то быстро -- опыт
36) Quid magis est saxo durum, quid mollius unda?
Dura tamen molli saxa cavantur aqua.
Что есть тверже скалы, что мягче текучей водицы?
А ведь и твердый утес мягкая капля долбит -- время, упорство
Quid durum magis est saxo, quid mollius unda?
tamen dura saxa cavantur molli aqua
35) Sit tibi credibilis sermo consuetaque verba
Внушит твоя речь доверие, если её слова будут просты -- искусство, слово
34) Saepe valens odii littera causa fuit
Часто искусная речь была причиной ненависти -- искусство, красноречие
Saepe littera fuit valens causa odii
33) dabit eloquio victa puella manus
протянет руку красноречивому побежденная дева -- любовь, женщина
32) ne perdiderit, non cessat perdere lusor,
et revocat cupidas alea saepe manus
Стараясь не проиграть, часто всё больше и больше проигрывает игрок.
И кость взывает к жадным рукам -- игра, азарт
saepe alea revocat cupidas manus
31) dominum sterilis saepe fefellit ager
хозяина часто обманывает неурожайное поле (т. е. труды земледельца часто оказываются напрасными) -- труд
sterilis ager saepe fefellit dominum
30) Spes tenet in tempus, semel est si credita, longum
обещение, если ему поверят хоть раз, надолго удержит тебя в своих лапах -- надежда, обещание
Spes tenet in longum tempus, si est credita semel
29) pollicitis dives quilibet esse potest
обещаниями каждый богат -- обещание
quilibet potest esse dives pollicitis
28) flectitur iratus voce rogante deus
и разгневанный бог склоняется к просящему гласу -- бог, милосердие
flectitur iratus deus voce rogante
voce rogante = cum vox rogat
27) cera tuae primum conscia mentis eat
воск -- это первый выразитель твоих дум -- письмо
primum eat conscia cera tuae mentis
26) Multa rogant utenda dari, data reddere nolunt
Многое просят на [только] попользоваться, а вот данное возвращать не умеют -- благодеяние
25) invenit artem femina, qua cupidi carpat amantis opes
придумает женщина, каким образом у жалкого влюблённого выдрать подарок -- женщина
femina, qua carpat cupidi amantis opes, invenit artem
24) quaque aliquid dandum est, illa sit atra dies
тот день, когда нужно дарить, черный день -- дар
quaque dies aliquid dandum est + illa dies sit atra
23) Saepe dato melius tempore fiet idem
Иногда то же самое со временем кажется более хорошим -- время, желание
saepe dato tempore idem fiet melius
22) Perprime temptatam [rem], nec nisi victor abi
Повтори попытку, если уверен в успехе -- смелость, успех
21) Aut non rem temptes aut perfice
Или и не пытайся, или иди до конца -- смелость
20) Ut fragilis glacies, interit ira mora
Как и хрупкая ледяная глыба, проходит со временем гнев -- время, гнев
19) medici quoque tempora servant
как и во всяком деле в медицине важен фактор времени -- болещнь, лечение
18) Fertilior seges est alienis semper in agris,
Vicinumque pecus grandius uber habet
Жатва всегда обильнее на чужих полях.
И скот у соседей, куда плодовитее твоего -- зависть
17) capiant animos plus aliena suis
Чужое предпочтительнее своего -- зависть
16) Ergo age, ne dubita cunctas sperare puellas;
Vix erit e multis, quae neget, una, tibi
Действуй смелее, не надейся на медленных девушек;
Едва ли найдётся одна из многих, которя тебе откажет -- женская любовь
...Vix erit e multis una, quae neget tibi
15) Omnia feminea sunt ista libidine mota;
Acrior est nostra, plusque furoris habet
Всё в женщине диктуется похотью:
Наша острее и имеет больше ярости -- женская любовь
Omnia mota feminea sunt ista libidine;
Acrior libido feminea est nostra, plusque furoris habet
14) quantum est uno posse carere viro?
Да сколько же можно женщине любить лишь одного мужчину? -- женская любовь
13) Parcior in nobis nec tam furiosa libido:
Legitimum finem flamma virilis habet
Экономнее в нас мужчина страсть и не так яростна, как в жещинах. Любовный пламень имеет разумные границы -- женская любовь
12) Ille locus casti damna pudoris habet
Это место (театр) наносит вред целомудренности -- театр
Ille locus habet damna casti pudoris
11) Spectatum veniunt, veniunt spectentur ut ipsae
Приходят, чтобы посмотреть, приходят, чтобы и на них посмотрели -- театр, женщины
Spectatum veniunt, ut ipsae spectentur
10) Qui modo patronus, nunc cupit esse cliens
Кто ещё недавно был патроном сегодня мечтает угодить в прислужники -- время, перемены, судьба
Qui modo patronus [erat], nunc cupit + cliens est
9) Res novae veniunt, causaque agenda sua est
Приходят новые времена, и вести дела нужно по-новому -- время, история
8) Qui aliis cavit, non cavet ipse sibi
Кто стережёт других, не может остеречь себя сам -- осторожность
7) Nec tibi, ut invenias (amor), longa terenda via est
Чтобы найти свою любовь, не нужно топтать долгих дорог -- перепитии любви
6) Quaerenda est oculis apta puella tuis
достойную твоей любви ищи глазами -- перепетии любви
Quaerenda apta puella est oculis tuis
5) longo tempore duret amor
долгим временем должна закалиться любовь -- любовь и время
4) vati parete perito
подчиняйтесь опытному наставнику -- обучение
parete vati perito
3) animos placida contudit arte feros
свирепые души укрощаются мягким искусством -- образование
[он] contudit feros animos placida arte
2) puer est, aetas mollis et apta regi
он пацан ещё, в возрасте податливым к учению -- человеческий возраст
1) Arte citae veloque rates remoque moventur, arte leves currus: arte regendus amor
Проворные паруса, весла движутся искусством,
Искусством же и лёгкая колесница: и любви нужно учиться -- наука любви
Свидетельство о публикации №226021100743