Куддус. Дониш - мушкилкушо. масал

Љумъа Ќуддус
Дониш - мушкилкушо
(мавзуъ аз адиб Адаш Истад)

Дар байни м;рча;ои сиё; як м;рчаи ѓайриодї таваллуд шуд. Вай ба гуфти дигарон хаёл; буд, саргарми тамошои табиат, аз хатти рост берун мерафт, ра;гум мезад ва шом гуруснаю бемадор ба лона бармегашт ва аз калон;о танбе; мешунид. Аммо дар асл ў доим дар банди хаёли зиндагии мурчаякон буд, ањволи умумро медиду дар андеша мезад. Охир, њама барои бисёртар ;алладона ;амъ овардан ме;нат мекарданд, анбор;о аз ѓизо пур мешуданд, аммо дар охири зимистон гурусна мемонанд. Дили Мурчаяки хаёл; ба ме;наташон мес;хт ва аз доноњо мепурсид, ки чаро ин ќадар мењнат мекунанду то мавсими нав ѓизо намерасад? Доноњои тўда посухи аниќ дода наметавонистанд. Мегуфтанд, ки ин кори табиат аст, ё бањона мекарданд, ки имсол мушњо зиёд шуда, анборро ѓорат кардаанд. Мўрчаяк њайрон буд, ки чаро доноњо ягон чора намеёбанд?
Аммо Мўрчаи Калон - сардори м;рча;о парвои ин сару савдои ўро надошт. Рўзе ба ; ќотеъона гуфт:
- Сарсар; гаштан бас! Агар ;амин р;з се дона наор;, љазо медињам! Ба мо х;рандаи танбал даркор нест!
М;рчаяк берун баромад, аз шуоъи офтоб чашмонаш нимпўш шуду фикре ба сараш омад, ки боз ба хаёл рафт. Садои та;дидомези М;ри Калон баланд шуд:
- ;а, пору;елон, боз бекор истода;!?
 М;рчаяк норозї буд, вале ноилољ ба ;атори м;рча;о даромад ва аз паси он;о ба алафзоре, ки ба назараш мисли ;ангалзори калон менамуд, давида рафт. Њама чолокона метозанд, сустгард; хоси м;рча;о нест, ; низ кўшид, ки аз дигарон а;иб намонад. Давон-давон ба мар;зоре расид, ки он ;о тухмак;ои пухтаи алаф;о ба замин рехтаи буданд. Як дони калони болаззати ба ќуввааш мувофиќро интихоб кард. Вале ди;;ати М;рчаякро алаф;ои зебои баланду баргњояшон мисли соябон   ба худ кашиданд. Ба нўги як алафи манорашакл баромад, ки аз баландї чї њол доштани тарафи дигари марѓзорро тамошо кунад. Ва нохост дид, ки дуртар аз ў одаме болои алаф ба шикам хобида китоб мехонад.
; дар бораи одамон ва китобњои ў аз м;рча;ои калонсол шунида буд. «Зўри Одам дар китоби ўст», - мегуфтанд онњо. М;рчаяк барои аз наздик дидани одам аз танаи алаф фуромада, баъди чанде ба назди ; расид. Китоб дар руи алафњо буд. Часпида ба р;и са;ифаи китоб баромад. Одам бо дастонаш ;ро о;иста аз сањифањои китоб дур кард. Вале м;рчаяк боз ба р;и китоб баромада. Одам хандид ва пеши м;рчаяк нонреза гузошт. М;рчаяк ниго; накард.
- Ман ба нонрезаи шумо зор нестам, - гуфт ;, - ба ман дониш даркор.
Одам сухан;ои ;ро нашунид, зеро овози м;рча бени;оят паст аст. Вале ;ис кард, ки м;рчаяк ч; мехо;ад ва ба ; гуфт:
- Э;тимол, ба ту дониши китоб лозим аст? Барои ин савод доштан даркор. - Одам каме хаёл карду боз илова кард: - Агар шумо дониш медоштед, донањоро хушк карда, баъд дар замини хушк захира мекардед, то ки пўсида нобуд нашаванд…
М;рчаяк боз хеле гапњои аљибро шуниду зуд ;ониби хона равон шуд.
 Дар роњ њамкасони худро дид, ки њар кадом дар китф доне меоварданд. Онњо бо таа;;уб пурсиданд:
- Ту чї овардї?
- Дониш, - гуфт  Мўрчаяк.
- Ин чизи х;рдан; аст?
- Не. Онро бо аќл ќабул мекунанд.
- Девона! - Ба ;ои дона дониш мебарад!
- Ту зимистон аз гуруснагї мемурї!
- М;ри Калон имрўз каллаатро меканад!
М;рчаяки хаёлї дар таги дар ба М;ри Калони дар;азаб дучор шуд. М;рчаяк бо тарс китоб ва маслињати одамро гуфт. М;ри Калон инро шунида хомўш монд. Њама бо тарс интизори љазо додани ў хомўш монданд. Мўри калон њам доим дар бораи ѓами зимистон ва нарасидани захираи ѓизо андеша мекард. Бинобар ин, андешае карду фармуд:
- Як замон бобоњои мо чунин мекарданд, аммо баъд он дастурњо гум шуданд. Дониши туро месанљем. Агар донањо дар зимистон пўсанд, ту њам нобуд мешавї…
Бо фармони ў њама мўрчаякон донањоро берун бароварда хушк намуданд. Баъд дар хоки бенам анбор сохта, дар он љой донданд.
 Дере нагузашта борону барф борид, вале ба анбори нав таъсир накард ва донањо хушк монда, ѓизои мўрчаякон  шуданд. Мўри Калон ба Мурчаяки хаёлї мукофот дода, ўро мушовири худ таъин кард ва хоњиш намуд, ки донишњои аз китоби Одам гирифтаашро ба љавонон омўзонад. 
Ањволи мўрчаякон хуб шуд, чунки дониш мушкилкушо аст.