Шаматуров Сайдаш

 Сайдаш Сайд-Ахмедович Шаматуров (Шаматуровгера Сайд-Ахьмадан во1 Сайдаш) -представитель общества ч1аьнтий, ц1амадой.
 Жизнь прекрасна, когда видишь светлые благородные лица людей, неравнодушных к судьбе посторонних, истории своего народа.
 К таковым относится и Сайдаш Шаматуров.

  Родился он
11 октября 1957 года в Восточном Казахстане (Семипалатинская область, с.Науалы).
   В начале 1958 года с малышом на руках семья вернулась на историческую родину, с.Алхазурово восстановленной Чечено-Ингушетии.
 В 1975 году Сайдаш окончил  местную среднюю  школу (директор: Сулейманов Ахьмад, известный поэт и исследователь) и по направлению отправился учиться в Чечено-Ингушский Государственный университет им.Л.Н.Толстого, филологический факультет которого окончил в 1979 году.
 Вернувшись в родное селение,и с 1979 года преподавал русский язык и литературу в местной школе.

 В 1991 году Сайдаш оставил преподавательскую деятельность из-за тяжелой ситуации в республике.
 И активно включился в общественное движение за возрождение чеченского народа и его культуры. Одно время даже возглавлял региональную общественную организацию, которая в меру своих возможностей помогала людям.
 Неоднократно избирался депутатом сельского Совета, даже возглавлял Совет депутатов.
 Искренен, чистосердечен и за любое общественное дело берется с энтузиазмом.
 Мурван Хучиев и Сайдаш Шаматуров оказали огромную поддержку и помощь при организации и открытии Литературного музея-мемориала Сулейманова Ахьмада, своего учителя и наставника. Они не считатлись со своим временем и всегда появлялись по первому зову. Литературный музей Сулейманова Ахьмада открыли в июле 2013 года. В нем хранятся личные письма, литературные рукописи, личная библиотека, музыкальные инструменты, картины, фотографии, личные вещи знаменитого поэта и исследователя, автора фундаментального   четырехтомного труда "Топонимия Чечено-Ингушетии".
  Следует начать изучение неопубликованной части работ ученого и писателя. К сожалению, бОльшая  часть  его картин погибла и пропала в суровые годы боевых действий в республике. Из-за нехватки материальных средств и отсутствия специалистов по работе с музейными фондами, научная работа практически не ведется. Не стоит забывать, что музей -это не только хранилище, но и научно-исследовательский центр артефактов и письменных источников.
   Выражаю огромную благодарность Мурвану и Сайдашу, Эсиеву Ибрагиму и многим другим за понимание и поддержку в увековечении памяти Сулейманова Ахьмада.
  И ваша поддержка, друзья, не забудется.
 Пусть эта маленькая искорка сохранится в памяти народа и зажжет большой огонь в сердцах современников  потомков.


Шаматуров Сайд-Ахьмадан воI Сайдаш (Шаматуровгера Сайд-Ахьмадан воI Сайдаш) — чIаьнтийн тайпанара, цIамадой гарнара вара.
Дахар хаза хуьлу, нагахь хьайна гуш хилча хийрачу адамийн кхолламна, шен халкъан историна дика а, сийдолу а, дог лазаш а долу нах.
Ишттачарех цхьаъ вара Сайдаш Шаматуров а.
Иза винера 1957-чу шеран 11-чу октябрехь Малхбалехьарчу Казахстанехь (Семипалатински область, Науалы эвлахь).
1958-чу шеран юьххьехь, бер а карахь, доьзал юхабирзира шайн историн даймохка — меттахIоттийначу Нохч-ГIалгIайн АССР-н Алхазура эвла.
1975-чу шарахь Сайдаша чекхъяьккхира меттигера юккъера школа (директор: гIараваьлла поэт а, талламхо а волу Сулейманов Ахьмад). Цул тIаьшша, хьажийначу меттиге хьаьжжина, иза деша вахара Л. Н. Толстойн цIарах йолчу Нохч-ГIалгIайн Пачхьалкхан университете. Цуьнан филологин факультет цо чекхъяьккхира 1979-чу шарахь.
Шен деган эвла юхавеарца, 1979-чу шарахь дуьйна цо меттигерчу школехь оьрсийн мотт а, литература а хьехархочун болх бира.
1991-чу шарахь республикехь хиллачу чолхечу хьелаш бахьана долуш, Сайдаша хьехархочун болх битар дитира.
Цо жигара дакъалецира нохчийн халкъ а, цуьнан культура а юхаметтахIотторан юкъараллин боламашкахь. Цхьана хенахь цо куьйгалла а дира регионан юкъараллин организацина, шен таронашка хьаьжжина наханна гIо-нохц деш хилла йолу.
Цо масийттаза дакъалецира эвлан Депутатийн Советан харжамашкахь, кхин тIе Депутатийн Советан куьйгалхо а х;оьттира.
Иза цIена дог долуш, бакълуьйш а, муьлххачу а юкъараллин гIуллакхана даггара тIелаций, хаза хьасталуш стаг вара.
Хучиев Мурвана а, Шаматуров Сайдаша а боккха гIо а, латта а дира шайн хьехархочун а, хьехамчин а Сулейманов Ахьмадан Литературин музей-мемориал вовшахтухуш а, схьаоьллуш а. Шайн хан а ца кхоош, хьалхарчу кхайкхамна тIехь гучуйуьйлуш бара и шиъ. Сулейманов Ахьмадан Литературин музей схьаиллира 2013-чу шеран июлехь. Цу чохь хьасталуш латт;аш ду гIараваьллачу поэтан а, талламхочун а, кхоллараллин фундаментан керт йолу деа томах лаьттачу "Топонимия Чечено-Ингушетии" цIе йолчу белхан авторан долара кехаташ, литературин куьйгайозанаш, долара библиотека, музыкана гIирсаш, суьрташ, тIеюхуш хилла хIуманаш а.
ХIинца оьшуш ду Iилманчин а, яздархочун а зорба ца тоьхна долу белхан дакъош Iамор дуьххьара дIадолор. Шун дагахь хила деза, республикехь хиллачу тIеман гIуллакхийн халачу шерашкахь цуьнан суьртийн доккхаха долу дакъа хIаллакьхилла а, дайна а хилар. Материалан гIирс ца тоарна а, музейн фондашца болх бан говзанчаш ца хиларна а, Iилманан-талламан болх тахана дика дIабахьалуш бац. Музей — иза цхьа хIуманаш латтIаш долу меттиг хилла ца Iаш, артефактийн а, куьйгайозанийн а Iилманан-талламан центр юйла дицдан ца деза.
Боккха баркалла ала лаьа Мурванна а, Сайдашна а, Эсиев Ибрагимна а, кхин болчу наханна а Сулейманов Ахьмадан цIе халкъана йиц ца яйтаран гIуллакхна латта а, кхетам а бахьана долуш.
Шун гIо-ларар, доттагIий, халкъо дицдийр дац.
ХIара жима суй халкъан эсехь бисина, тIаьхьалонна а, таханлерчу заманан нахана а дог догуш долу боккха алу хилийта лаьа.




Saydash Sayd-Akhmedovich Shamaturov (Saydash, son of Sayd-Akhmad of the Shamatur clan) was a representative of the Ch'aantiy society, Tsamadoy clan.
Life is beautiful when you see the bright, noble faces of people who care about the fate of strangers and the history of their nation. Saydash Shamaturov was truly one of those individuals.
He was born on October 11, 1957, in Eastern Kazakhstan (Naualy village, Semipalatinsk Oblast). In early 1958, with the infant in their arms, the family returned to their historic homeland—the village of Alkhazurovo in the restored Chechen-Ingush ASSR. In 1975, Saydash graduated from the local secondary school, which was led at the time by director Akhmad Suleymanov, the renowned poet and researcher. Upon graduation, he was sponsored to study at the Leo Tolstoy Chechen-Ingush State University, graduating from the Faculty of Philology in 1979. Returning to his native village, he taught Russian language and literature at the local school starting from 1979.
In 1991, Saydash left his teaching career due to the severe political and social crisis in the republic. He then actively joined the public movement dedicated to the revival of the Chechen people and their culture. For a period, he even headed a regional public organization that helped people to the best of its ability. He was repeatedly elected as a deputy of the village Council and eventually served as the Chairman of the Council of Deputies. Sincere and pure-hearted, he approached every community initiative with great enthusiasm.
Murvan Khuchiev and Saydash Shamaturov provided immense support and assistance in establishing and opening the Akhmad Suleymanov Literary Museum-Memorial, dedicated to their teacher and mentor. Giving generously of their time, they always appeared at the very first call. The Akhmad Suleymanov Literary Museum was officially opened in July 2013. It houses the personal letters, literary manuscripts, personal library, musical instruments, paintings, photographs, and personal belongings of the famous poet, researcher, and author of the fundamental four-volume work "Toponymy of Chechen-Ingushetia".
Research into the unpublished portions of the scholar and writer's work must now begin. Unfortunately, the majority of his paintings were lost or destroyed during the harsh years of military conflict in the republic. Today, due to a shortage of financial resources and a lack of specialists trained in managing museum archives, scientific research has practically stalled. We must not forget that a museum is not merely a storehouse, but a scientific research center for artifacts and written sources.
I express my deepest gratitude to Murvan, Saydash, Ibrahim Esiev, and many others for their understanding and support in preserving the memory of Akhmad Suleymanov.
Your support, friends, will never be forgotten. May this small spark remain in the memory of the people and ignite a great fire in the hearts of contemporaries and future descendants.


Рецензии