Яскин Яхшатан Халид

 Сильный человек, будто из булата. Яскин Яшатан во1 Халид родился в с.Доьра Итум-Калиского района Чечении в семье известного богослова. Его дед славился своим и знаниями, терпением, добродушием. Его отец Яхьшат тоже был уважаемым человеком. Семья отличалась своим стремлением к знаниям. Бабушка напевала народные песни и рыцарях чести, рассказывала сказки, пока мать занималаь делами по дому. Он был старшим ребенком в семье.
 В те времена, молодая невеста впервые навещала свой родительский дом только после рождения первенца.
 Пасьехат просила в приданное не золото и серебро, а земельный надел, чтобы ей было куда поставить люльку с малышом, хотя у родственников мужа были свои земли.Мудрой и дальновидной оказалась молодая женщина. Не только земельный надел ей приобрели, но и все остальной приданное дали.
 Родился Халид в 1924 году. В шестнадцать лет отправился в Грозный приобретать знания в нефтяной промышленности.  Так случилось, что в феврале 1944 года его оправили в депортацию не со всоими роддственниками, а с чащимися РАБФАКа. Долго Халид искал своих родственников, учитывая, что самостоятельно он не имел право покинуть регион, куда его насильно привезли. Он нашел своих родных, уже имея семью. Отец, конечно, так и не увидел старшего сына.
 У Халида и Башты (мы называли ее Бушой), представительницы шатойского общества, было три сына и две дочери.
 Он всегда был лидером во всем. Добровольно взяв на себя общесатвенные обязанности старосты, он до самой смерти  держал все в своих руках. Честный, ответственный, дисциплинированный мудрый и рассудительный. Он никогда не возвращался в свой лом, не проверив , как прошел день у его братьев и матери. И радовался успехам не только своих близких, но и знакомых, соседей, друзей.
 Светлой памяти это человеку.
 Однажды, в конце 1970-х годов он принял абсолютно незнакомых чужих людей: отца и шестерых сыновей. выходцы из равнинного селения Котар-Юрт обратились за помощью при разрешении кровного конфликта.  В течение месяца конфликт был разрешен, кровная месть отменена и заменена на материальное искупление виновника и люди вернулись к себе, но до последних дней поддерживали родство с Халидом и его братьями.
 Умер он рано, в 1990 г. в Грозном.  Похоронен на своем родовом кладбище в высокогорном селении Тазбичи, где родился. Сегодня его внуки радуют нас своими достижениями.


Болатах воллавелла итт куьцехь волу стаг санна вара иза. Яскин Яхьшатан воI Халид винера Нохчийчоьнан Итум-Кхаьллан кIоштарчу Доьра (Тазбичи) юьртахь, вевзаш волчу динчуьн (Iеламстаган) доьзалехь. Цуьнан деда шен хьекъалца, сатохарца а, дикаллица а цIе яхханчарех вара. Цуьнан да Яхьшат а воккха ларам болуш стаг вара. ХIара доьзал хааршка, дешаре гIерташ хиларца къаьсташ бара. Нана цIерачу гIуллакхашца юьрташ йолчу хенахь, нана-бабас (наннас) кIантанна турпалхойн иллеш а, туьйранаш а дуьйцура. Иза доьзалехь баккхийчерах (воккхах волу бер) вара.
Оцу хенахь, хьалха хиллачу ламастаца, нус шен дай-нанойн хIусаме дуьххьара хьошалгIа йоьдура шен хьалхара бер динчул тIаьхьа бен. Паьсхата (Халидан нанас) шен нуьцкъала (куьйгалла) йоьхуш деший а, детий а ца дийхира, мелхо а шен бер долчу ага дIахIотто латтан дакъа дийхира, маре баханчу доьзалан шен латтанаш долуш хиллехь а. И нус хьекъале а, гена хьожуш а хилира. Цуьнгахь латтан дакъа а ийцира, кхин долу нуьцкъала а (тIеюхуш ерг, даьхни) дIаделира.
Халид винера 1924-чу шарахь. Шатта (16) шо долуш иза Соьлжа-ГIала вахара нефтяной промышленностехь хаарш а, говзалла а каро. Къаьсттина хала дара 1944-чу шеран чиллан (февраль) баттахь: иза шен доьзалца цхьаьна ца вахийтира махках ваккхарехь, мелхо а РАБФАК-ан (рабочий факультетан) дешархошца цхьаьна дIавахийтира. Халида дуккха а хан яйира шен гергара нах лоьхуш, оцу хенахь шена тIедожийначу низамашца цунна бакъо яцара ша вигинчу регионан дозанал аравала. Шен доьзал а волуш бен ца карийра цунна шен гергара нах. Делахь а, цуьнан дас шен воккхах волу кIант кхин юха ца гира.
Халидан а, Баштин (оха иза Буша олура) — шотойн юкъараллера йоI йара иза — кхо кIант а, ши йоI а дара.
Иза массо а гIуллакхехь хьалха хилла куьйгалхо вара. Ша лаамца юьртан воккха стаг (староста) волуш, ша валлалц массо а гIуллакх шен куьйга кIелахь латтадора цо. Иза вара цIена, жоьпаллин, низам долуш, хьекъале а, кхетаме а стаг. Шен вежарий а, нана а муха Iаш бу ца хьожуш, церан гIуллакхаш муха ду ца хоьттуш, ша цIа ца вогIура иза. Шен гергарчеран, бевза-безачеран, лулахойн а, доттагIийн а кхиамашна даггара воккхавер иза.
Оцу дикачу стагах даима лераме дагалецамаш буьсур бу.
Цкъа, 1970-чу шерийн чаккхенгахь, цо шен хIусамехь тIеийцира шена цкъа а ца вевзаш волу ворхI стаг: да а, цуьнан ялх кIант а. Уьш аренан Котар-Юьртара баьхкина бара, цIийн дов (цIий лехар) дерзош гIо деха. Цхьана беттан дохаллехь и дов дерзийра, цIий лехар сацийра, иза девзаш долчу гIуллакхашца (материални махца) хийцира. Нах шаьш Iаш долчу юхабирзира, амма шаьш мел мел дехачу деношкахь Халидаца а, цуьнан вежаршца а доьзалан уьйраш латтадора цара.
Иза вара кхелхира кхоччуш хьалхе, 1990-чу шарахь Соьлжа-ГIалахь. Ша винчу Итум-Кхаьллан кIоштарчу лакхарчу Тазбичи (Доьра) юьртарчу кешнашкахь дIавоьллина ву иза. Тахана цуьнан кIентан кIентий (бераш) шайн кхиамашца вай доккхадечу дохуш бу.



A man of immense strength, as if forged from Bulat steel. Khalid, son of Yakhshat Yaskin, was born in the mountain village of Doera (Tazbihi), Itum-Kale district of Chechnya, into the family of a prominent theologian. His grandfather was renowned for his deep knowledge, patience, and benevolence. His father, Yakhshat, was also a highly respected man. The family was distinguished by its relentless pursuit of knowledge. While his mother attended to household chores, his grandmother would sing traditional folk ballads about knights of honor and tell him fairy tales. He was the eldest child in the family.
In those times, according to ancient custom, a young bride would visit her parental home for the first time only after the birth of her firstborn child. Pasikhat (Khalid's mother) did not ask for gold or silver as her dowry; instead, she requested a plot of land where she could place her baby's cradle, even though her husband's relatives owned plenty of land. The young woman proved to be wise and farsighted. Not only did they purchase the land for her, but they also provided her with the rest of her traditional dowry.
Khalid was born in 1924. At the age of sixteen, he went to Grozny to acquire skills and knowledge in the oil industry. It so happened that during the forced deportation in February 1944, he was exiled not with his family, but alongside his fellow students from the Workers' Faculty (RABFAK). For a long time, Khalid searched for his relatives, under conditions where he legally had no right to leave the region where he had been forcibly relocated. By the time he finally found his family, he already had a family of his own. Sadly, his father never lived to see his eldest son again.
Khalid and Bashta (whom we affectionately called Busha)—a woman representing the Shatoy society—had three sons and two daughters.
He was always a natural leader in everything. Having voluntarily taken on the social responsibilities of a village elder, he managed the community’s affairs firmly until his final days. Honest, responsible, disciplined, wise, and judicious. He would never return to his own home without first checking on how the day had passed for his brothers and mother. Moreover, he sincerely rejoiced in the successes not only of his relatives but also of his acquaintances, neighbors, and friends.
Blessed be the memory of this remarkable man.
Once, in the late 1970s, he welcomed into his home complete strangers: a father and his six sons. Locals from the lowland village of Kotar-Yurt, they came seeking his counsel and assistance in resolving a severe blood feud. Within a month, the conflict was peacefully settled; the blood vengeance was renounced and substituted with material compensation for the grievance. The family returned home safely, but until their final days, they maintained close, kinship-like bonds with Khalid and his brothers.
He passed away early, in 1990, in the city of Grozny. He was laid to rest in his ancestral cemetery in the high-mountain village of Tazbichi, where he had been born. Today, his grandchildren continue to bring joy and pride through their outstanding achievements


Рецензии