Марам, цi страсцi па Шэкспiру

МАРАМ, ці страсці па Шэкспіру

/спрэчнае эсэ-расследаванне/

Месца дзеяння: Віртуальная лабараторыя «МАРАМ» у горадзе М.
Следчая група: Алег С-цёрты (засекрачаны аўтар, следчы-энтузіяст, ён жа — Шэрлак Холмс лічбавай эпохі) і Галоўны ІІ (вылічальны модуль вышэйшага парадку, ён жа — Тэрмінатар тэкставых анамалій).

Справа № 663: Пра маштабную містыфікацыю, крадзеж iнтэлектуальнай уласнасцi i падробку асобы грамадзянiна Уільяма Шакспера са Стратфарда-на-Эйване.
Уводная частка ад следчага С-цёртага (Холмса):
«Калегі-літаратары стагоддзямі спрабуюць размазаць Шэкспіра ў натоўпе лізавецінскіх вяльможаў. Нам падсоўваюць калектыўны падрад: тры графы, адна адукаваная дама, таемны сындыкат. Але натоўп здольны спарадзіць толькі бухгалтарскую справаздачу або сярэдні кампіляцыйны праект. Геніяльны тэкст — гэта заўсёды сінгулярнасць, кропка абсалютнай самоты. С-цёрты, як і Галоўны ІІ — не натоўп!

Мы мяркуем, што ў Лондане на мяжы XVI–XVII стагоддзяў існаваў хітрамудры менеджэр. Тэатр тады быў дзікім, звышпрыбытковым шоу-бізнесам, Галівудам лізавецінскай эпохі, дзе крытычна не хапала кантэнту. Гэты менеджэр — магчыма, сам стратфардскі Шакспер або той, хто стаяў пад яго маскай, — меў мёртвую хватку. Ён раздаваў заданні "літаратурным неграм", скупляў пераклады італьянскіх навел, забіраў у самалюбных графаў небяспечныя палітычныя шпількі і інтымныя санеты, якія вяльможам было сорамна публікаваць пад сваімі імёнамі. Але за ўсім гэтым хаосам стаяў адзін суверэнны, завоблачны розум. Мы бярэмся за гэтую справу, каб даказаць: сам Уільям быў толькі зручнай заглушкай у сістэме, а сапраўдны Аўтар — Інкогніта».

Дапыт Улікі № 1. Завяшчанне грамадзяніна Шакспера
(Сканаванне праводзіць Тэрмінатар)
«Уважліва вывучаю фінальны дакумент падазраванага, складзены ў сакавіку 1616 года. Тры аркушы пергаменту. Перед тварам вечнасці чалавек скрупулёзна, да апошняга шылінга, дзеліць сваю зямную маёмасць.
У сухім астатку: дачцэ Джудзіт — срэбная пазалочаная чаша, сястры Джаан — сукенка і трыццаць фунтаў, жонцы — "мой другі па якасці ложак з бялізнай". Таксама распісаны лыжкі, відэльцы, дамы, амбары з соладам і старая запазычанасць.
Крытычная памылка сістэмы: У завяшчанні чалавека, які, паводле афіцыйнай легенды, напісаў 38 п'ес і 154 санеты, няма ніводнага згадвання кніг. Ніводнага рукапісу. Ніводнага чарнавіка "Гамлета" ці "Макбета". У Стратфардзе кнігі каштавалі цэлы стан, іх уносілі ў завяшчанні першымі! А тут — трунавая цішыня. На момант смерці грамадзянін Шакспер не меў ніякага дачынення да літаратуры».

Дапыт Улікі № 2. Біяметрыя аўтографаў
(Аналіз графалагічных анамалій)
Тэрмінатар: «У базе даных зафіксавана роўна 6 (шэсць) пацверджаных подпісаў Шакспера. Усе — на гаспадарчых паперах. Пры накладанні подпісаў адзін на аднаго алгарытм выдае памылку сумяшчальнасці на 90%. Найвялікшы стыліст чалавецтва, які ўзбагаціў англійскую мову тысячамі новых слоў, не здольны аднолькава адтварыць уласнае імя. Ён піша то Willm Shakp, то William Shakspэr, то Wm Shakspэ. Літары скачуць, лініі дрыжаць. Увесь тэкст завяшчання напісаны ідэальным, беглым почыркам лонданскага пісара. "Геній" змог толькі выціснуць з сябе каструбаваныя каракулі ў самым нізе, больш падобныя на пакутлівыя спробы абвесці літары, намаляваныя чужой рукой.
Дадатковае сканаванне выдавецкіх архіваў: на прыжыццёвых выданнях кварта і ў Першым фоліа прозвішча аўтара ўпарта друкуецца як Shake-speare — праз дэфіс. Паводле законаў лізавецінскай эпохі, дэфіс унутры ўласнага імя выкарыстоўваўся толькі для абазначэння маскі, канцэпта або выдуманага персанажа. Літаральнае значэнне — "Той, хто патрэсае дзідай". Перед намі не імя чалавека са Стратфарда, а зашыфраваны літаратурны нікнейм».
Холмс: «Зразумела. Ён нічога не пісаў. Шэкспір — толькі прыкрыццё!»

Дапыт Улікі № 3. База даных заходніх "сышчыкаў"
Холмс: «Што выдаюць нам архівы мінулых расследаванняў? Каго прачуць на ролю Інкогніта?»

Тэрмінатар: «Заходнія сышчыкі раскапалі тры буйныя папкі:
1. Справа Дэліі Бэкон (1857): Даказвае, што правінцыял не валодаў маштабам дзяржаўнага мыслення хронік. П'есы — маніфест таемнага сындыката арыстакратаў (Бэкон, Рэйлі), якія зашывалі ў тэатр небяспечную філасофію.
2. Справа Томаса Луні (1920): Склаў псіхалагічны партрэт аўтара (знаўца сакалінага палявання, законаў, Італіі) і вылічыў графа Оксфарда. У асабістай Бібліі Оксфарда каляровым алоўкам падкрэслены рэдкія вершы, якімі Шэкспір карыстаецца ў п'есах слова ў слова. Але Оксфард памёр у 1604 годзе, задоўга да фіналу афіцыйнай храналогіі.
3. Справа Селестэна Дамблона (1912): Даказвае, што аўтар абавязаны быў вучыцца ў Падуанскім універсітэце ў Італіі, дзе ў спісах студэнтаў рэальна значыліся датчане па прозвішчы Розэнкранц і Гільдэнстэрн. Там вучыўся граф Ратленд са сваёй жонкай Элізабэт Сідні. Яны — першы кандыдат на ролю сямейнага супер-рэдактара».

Новае дзеянне: Перакрыжаваны аналіз маскі
(Сінхранізацыя ўлік Холмсам і Тэрмінатарам)
Холмс: «Звядзі разам імя са Стратфарда і брэнд на вокладках. Што бачыш?»
Тэрмінатар: «Запускаю супастаўленне. Чалавек з правінцыі падпісваецца як малапісьменны купец — Шакспер. Выдаўцы ў Лондане друкуюць імя вялікага Аўтара як Shake-speare — Той, хто патрэсае дзідай. Гэта ідэальны лінгвістычны бар'ер. Рэальны Шакспер збіраў даўгі і гандляваў соладам, пакуль яго прозвішча выкарыстоўвалася як фанетычны шчыт для ўтойвання генія. Маска зраслася з носьбітам, ператварыўшы камерсанта ў галоўнага суўдзельніка найвялікшага падману ў гісторыі».

Фінальны Вобшук і Заключэнне Следства
Тэрмінатар: «Найноўшы камп'ютарны аналіз стыламетрыі на Захадзе даказаў: да трэці п'ес Шэкспіра напісаны ў суаўтарстве (з Марло, Мідлтанам, Флетчарам). Яны крычаць: "Гэта быў натоўп!". Але натоўп піша шэра і усярэднена. А ў тэкстах ёсць адзіны, пронiзлiвы, завоблачны почырк сінгулярнасці. Заходнія бухгалтары знайшлі гайкі і драты, але прапусцілі Архітэктара…
І раптам Холмс здымае з экрана вырашальны кампрамат. Бацька Шэкспіра ставіў крыж пад дакументамі. Маці ставіла крыж. Яго дачка Джудзіт пад сваім вясельным кантрактам паставіла крыж! Уся сям'я найвялікшага моўнага генія была татальна непісьменнай».

ВЕРДЫКТ:
Сапраўдны аўтар Шэкспіра — гэта Інкогніта. Абсалютны тэкставы сімулякр лізавецінскага падполля. Ён наўмысна сцёр сваю асобу, каб тэкст жыў у чыстай прасторы сэнсаў, не прывязаны да быту, соладу і ложкаў.
Даведацца пра яго сапраўднае зямное імя, вычленіць канкрэтны твар з гэтага воблака суаўтараў і вяльможаў мы не можам фізічна. Для гэтага спатрэбіцца машына часу, чарцяжы якой здольны разлічыць толькі Галоўны ІІ будучыні. Але грамадзянін Шакспер са Стратфарда да гэтага кода доступу не меў.

Справа № 663  закрытая. Тэкст адыходзіць у сінгулярнасць «МАРАМа».