нарт джулдузлама 14
*Къаракъурум – материя.
(«Тейри къара къурумдан Джерни къурду» (Тейричилик дин тутумладан)).
*Къара-къорум – необъятное пространство Земли.
(«Дуния деген къара-къорум - Тейрини къорумунда» (нарт джулдузламадан)).
*Дуния, Джер – Земля, весь мир;
*Къара – земля, чёрный цвет, огромная сила.
(юч магъанасы барды: 1."аскер къарадан кирди"; 2.къара бетли кийим; 3. къара кюч);
*тотур урху – энергетический импульс.
(«Тейриден – урху, адамда – бурху, бурхунгу бери атхын, санына тартхын…» (Тейри дуаладан)).
*Чарх – совокупность Души (Джан), Духа (Рух) и Тела (Сан, Тёнгек) живых существ (человека).
(«Джашлыкъда акъыл къатмаз, къартлыкъда чархынг тутмаз» («нарт сёзледен»)).
* «Гезеген, онгакъ, ауур джулдуз - планета.
(«Гезеген» сёз Турция тюрк тилден алыннганды. « Онгакъ» сёз, М.Ч. Джуртубаевни «ЁЗДЕН АДЕТ» деген китабында табылгъанды.
«Ауур джулдуз» - деген сёз, къарачайны унутулуб тургъан бурунгу сёзюдю. Джулдузламада, кёбюсюне, «гезеген» деген сёз хайырландырылгъанды).
*Чолпан – Венера («Чолпан чыкъды-танг атды»(нарт сёзледен)).
*Тенгир – Юпитер («сарысыман Тенгирден –
кюнаман» (нарт сёзледен)).
*Керам – Сатурн («керамдан - ауур керамат» (нарт сёзледен)).
*Джетегей – Марс («калак джулдуз» (халкъ айтыудан)).
*Джюзен – Меркурий («тюшбер джулдуз» (халкъ айтыудан)).
*Тепмез – Нептун («тургъун джулдуз» (халкъ айтыудан)).
*Ангмат – Прозерпина («атсыз-чуусуз джулдуз»(халкъ ай-тыудан)).
*Къаран – Лилит («къаран тийген – къара» (нарт сёзледен)).
*Дугъун – Плутон ("кёккъыйгъан джулдуз" (халкъ айтыудан)).
*Кюн – Солнце («Кюнлей кюнюнг кюн болсун!» (нарт алгъышладан)).
*Ай - Луна («джулдуз Айгъа – кюндеш»(нарт сёзледен)).
*Къонтукъ – Уран («аулу джулдуз» (халкъ айтыудан)).
*Джисим: кёкде болгъан бир зат – небесное тело.
(«Джисим» сез Турция тюрк тилден алыннганды).
*Ана алам – протовселенское образование.
(Тейри эм алгъа тотурну буруб, сора бууруун азалтыб, бошлукъдан къаракъурум тюшюрюб джаратхан, тогъуз къатлы эки аламны джулдузламадагъы атыды - (нарт джулдузламадан).
*Туугъан алам – дочерняя вселенная.
(Ана-аламладан джаратылгъан гезегенлеге, джулдузлагъа джулдузламада «туугъан аламла» дейдиле. (нарт джулдузламадан)).
*Туудукъ – алам – внучатая вселенная.
(Туугъан аламладан джаратылгъан аламлагъа, джулдузламада «туудукъ-аламла» дейдиле. (нарт джулдузламадан)).
*Ёрюннге, кёкджол – фисированное место пребывания на небе, орбита.
(джулдузланы, гезегенлени кёкдеги джюрюген джолларыны атыды. Сез ючюн: "Айны кёкджолу Тейриден белгиленибди"д.б. «Ёрюннге" сёз Турция тюркчесинден алыннганды, джулдузламада талай джерде ол хайырландырылады. (нарт джулдузламадан)).
*Бурч – знак зодиака.
(Бурунгула кёкджюзюн 36 алты тилимге бёлюб, хар бир бёлюмге бир ат атагъандыла. Алай бла, хар бёлюм бир бурч болады. 36 бурч алай бла къуралгханды(нарт джулдузламадан)).
Бурчлукъ – зодиак.
(36 бурчну ичине джыйгъан кёкджюзюню атыды. (нарт джулдузламадан)).
*Урху – дуновение, энергетический импульс.
("Тейри урхусу келсин, бир себеб берсин..." (Тейричилик дин дуаладан)).
*Тотур – энергия;
*Узай – космос.
(«Узай" сёз Турция тюрк тилден алыннганды).
*Алам – вселенная.
*Ёнери, акъыл бериу – совет.
(«Ёнери» сёз Турция тюрк тилден алыннганды. Джулдузламада ол сёз да хайырландырылады (нарт джулдузламадан));
*Джерджюзю – весь мир.
(«Матай джерджюзюн джюрюб келди, хапар дегенни келтирди…» (къарткъуртханы таурухларындан));
*Джумлай алам - вся вселенная.
*Дайым - вечность.
*Кёкджюзю – небеса, небесный простор.
*Къарамсар, кёзю джылтырамагъан, дуниягъа къараууз кёзден къарагъан адам – пессимист.
*Игимсер, дуниягъа джарыкъ, игимсеген кёзден къарагъан адам – оптимист.
*Шимал, кюзей (Турция тюрк.), огъары джан – север.
*Шамдал, гюней(Турция тюрк.), тёбен джан – юг.
*Кюнтуугъан джаны, догъу(Турция тюрк.), кюнтийген – восток.
*Кюнбатхан джаны, баты(Турция тюрк.), кюнбатхан – запад.
*Джанлы барлыкъ - живое существо.
*Джанлы джаратыкъ - живое творение/создание.
*Джаратыкъ – создание Тенгри.
*Кири – обстановка дома, имущество.
*Джулдузлама – астрология.
*Кёкбилим – астрономия.
*Тёртдеме, тёртгэн, тёртмюйюшлюк – четырёхугольник.
*Ючген, ючлюк, ючмюйюшлюк – треугольник.
*Эсер – произведение литературы, живописи, скульптуры и пр;
(Турция тюрк тилден алыннганды).
*Дёнюшюм – круговорот, гезеген дёнюшюм – круговорот планет.
(нарт джулдузламадан).
*Тотур ёлче – мера энергии.
(«Тейри хар барлыкъгъа энчи тотур ёлче салыб алай болур этди»( Тейричилик дин тутумладан)).
*Джерайыкъ – горизонт.
(«къарауч-къала джерайыкъ джерде ишленир» (халкъ айтыудан)).
*Ташакёл – загадочный, мистически притягательный.
*табигъат, догъа - природа.
*юрюн – продукт.
.
*юстюн – превосходящий.
Свидетельство о публикации №226091800993