Чеченская мудрость. Поговорки, пословицы
- Амалш хуьйцу хене х1ажжина: ткъа шо кхачнарг т1ауса тера хилахь, ткъе итт шот ц1оькъалоьмах тера хуьлу.
Характер меняется с возрастом: двадцатилетний павлин в тридцать превращается в тигра.
- Аьшпаш а ма битта, багдерг дерриге д1а ма дийца.
Не лги, но и всю правду не выкладывай.
- Бакъдерг дийца а, цунах тешийта а докха хаар оьшу стагана.
Говорить правду так, чтобы в нее поверили, человеку мудрость нужна.
- Бакъдолчунна т1ехь а ларлуш ца хилахь, дахарх вер ву.
Правды тоже остерегайся, чтобы не лишиться жизни.
- Деган майрала охьайалахь, цунна г1одан деза коьрто.
Сомнениям поможет голова
-Дерриге а бкъдерг хилац дийца мегаш дац.
Не говори:"Гоп!", пока не перепрыгнешь.
- Дика стаг леван атта ду: аьшпаш ца буьттург, массарах а теша, х1анал стаг тешам бацарх ларвала веза.
Хорошего человека обмануть легко: кто не лжет -верит всем.
- Дукха вехарг - машерениг.
Долгожитель -миротворец.
- Дукхах долчу адамаша, дахаре х1аьжжина шайн лелар хуьйцу.
Большинство людей меняется в зависимости от жизни.
- Дукха дийцаро къийсам г1атта бо.
Много говорить - к скандалу.
- Заманца а къийсаме ца вуьйлуш, бертахь ваха 1ама.
Не спорь со временем, а научись жить с ним в согласии.
- Карахь долчун чам къаьхьа ма хета, цуьнан хастам беш хила.
Цени то, что имеешь.
Къамелехь собаре, ойлане хила.
Будь сдержан, думай головой.
- Кхамелехь къайле йоцург кхето а, эшо а хала хилац.
Доверчивого легко победить.
-Кхолламо кховдийнчуна реза хила 1ама.
Довольствуйся тем, что имеешь.
- Къийсамехь а, г1уллакхехь а ша шозза ца эшавайттал х1екъал хила деза.
Ни в споре, ни в делах не дай себя обыграть нужно иметь столько ума, чтобы не дать обыграть.
- Луьра къизалла хъекъал дашца уьхатоха 1ама.
Мудрым словом борись с жесткость.
- Массарах цатешар - аьшпаш безаран билгало.
Не верит никому лгун.
- Моссуа х1ума хаза хилийта, хьаннан а дог йийсаре дало хаар - уггаре а бокха толам.
Умение сделать всё красивым и пленить любое сердце - самая большая победа.
- Моссу а х1ума охьа ма дилла, бериге а ницкъ д1а ма ло.
Не выкладывай все, не расходуй все силы.
- Мостаг1чух лаьцна долуш долу диканиг дийца а 1ама.
Иза оьзда ду.
Даже о враге научись говорить хороо.
- Накъармоза марзалла лоьхуш лелахь, ткъа текхарг д1аьвше х1ума лоьхуш хуьлу.
Пчелка ищет нектр, а змея - яд.
- Нахана т1ехь 1овдал дерг гича, веларх ларло.
Не смейся над чужой глупостью.
- Сингаттамехь майрачу дагал дика накъост хир вац стагана.
В беде полгайся на смелое сердце.
- Теша а, деза а сих ма ло.
Не торопись поверить и проявить свои чувства.
- Т1аьхьало хилийтар дезначунна кхерам, сингаттам гур бац.
Стремящийся к успеху не замечает опасности.
- Уггаре дика доттаг1ий - хьоьца сикал, туьха алсам диънарш.
Лучшие друзья - те, кто делил с тобой хлеб-соль.
- Уггаре а оьшуш, пайдехь долу адамаш уггаре х1алха дахарера д1аоьху аьлла хета.
Говорят, что первыми уходят те, в ком больше всего нуждаемся.
- Хаар а т1аьхьалоне татта.
Знание прибереги.
-Харц дерг алий - хьайн сий ма дайа, кхечуьнга хьо ле ма вайта.
Ложью сам себя не опускай,
- Хиндерг хаа, само ган сирла х1ажар а хилийта.
Чтобы знать будущее, надо быть в ясном уме в настоящем.
- Х1екъална къезигчух, аьхьдоцчух шен шен балобоцу кхийдачу ларло.
Глупца и наглеца остерегайся.
- Хьайн генгарчу, юххерачу нахах хьо валар лууш вацахь, дахарехь церачу а бакхкхий къиамаш хилар ма лаа.
- Х1илланчан кхерамах ларвала ца хуург - цуьнан доттаг1а лара мегар ду.
Хитреца остерегаться не умеет лишь его друг.
- Хьекъало толам бокху.
Побеждают умом.
- Хьо ца тешахь а х1айн шеко лачкъае. И ца дар оьзда дац, эхье ду.
Скрывай свое неверие. Иначе это позор.
- Ца лозу корта ма бехка.
Не лезь не в свое дело.
- Цхьацца верг меттиго хаз во, кхечара меттиг хазйо.
Один украшает собой место, другого место украшает.
- Цхьаъ х1айн доьхьа лачкъаде, вожа кхечунна доьхьа.
Одно держи в тайне ради себя, другое - ради когог-то.
- Цхьацца болу доттаг1ий генахь дика бу, вуьш - юххехь.
Некоторых друзей лучше держать вдали от себя.
- Шега безам бахийта а, ца безам д1ататта а хаа деза.
Умей любовь к себе внушить, и неприязнь оттолкнуть.
- Ша-шена г1одеш хила веза.
Сам себе помоги.
- Шена т1аьхьало хилийта еза.
За собой мосты не сжигают.
- 1овдалчунна йовдалниг бен ган а, хаза а лууш хилац.
Глоупец знается и хочет знать глупца.
Свидетельство о публикации №226101601163
Хорошие поговорки! Почти все перекликаются с русскими. Есть целые тома с записанными подобными мудростями. Эти и у нас передаются из уст в уста. Но они никому не помогают, каждый набивает свои шишки и про поговорки вспоминает после. Спасибо за работу!
Всего доброго!
Всилий.
Василий Храмцов 16.10.2026 14:31 Заявить о нарушении
В правы в том, что люди не учатся на чужих советах, предпочитая собственные ошибки и промахи.
Зура Итсмиолорд 16.10.2026 16:08 Заявить о нарушении